Kerst in Istanbul – Over decoratie, shoppen, heimwee, en zo

Hier zit ik dan. Op de bank in Nederland. Eindelijk. Deze week zijn we precies een jaar woonachtig in mijn geboorteland. Hier naar toe verhuizen is niet zonder slag of stoot gegaan. Maar na de staatsgreep in Turkije trok ik het leven daar echt niet meer. We zagen een moderne en glamoureuze metropool veranderen in een stad waar aanslagen, terroristen, vluchtelingen en oorlog onderwerp van de dag waren. De ontwikkelingen in Turkije, het Midden-0osten en ook de rest van de wereld beheersten ons leven zo veel, dat we regelmatig vluchtroutes namen om thuis te komen. Oh ja, soms kwamen we helemaal niet thuis, maar crashten we een nachtje bij vreemden op de bank. Tja, je moest toch wat als er een aanslag was gepleegd en de straten waren afgezet door het leger. Veel mensen, ook bekenden, verloren door macht, corruptie en angst hun huis, zaak, gezin of baan. Gelukkig stond iedereen, zelfs onbekenden, tijdens deze moeilijke periode dag en nacht voor elkaar.  We probeerden onszelf niet gek te laten maken en zo goed als kwaad door te gaan met ons leven. Maar uiteindelijk hebben wij toch besloten om weg te gaan.

We kozen voor onszelf en besloten ons oude, vertrouwde leven achter ons te laten. We verhuisden eerst naar Bulgarije, maar inmiddels zijn we toch in Nederland komen wonen. En na bovenstaande tekst zal het heel raar klinken dat ik in de meest liefhebbende tijd van het jaar, in een van de meest veilige landen ter wereld, ontzettend heimwee heb naar de chaos van een land zoals hierboven beschreven. Maar toch is het zo. Want terwijl iedereen zichzelf voorbereidt op de feestdagen, heb ik nog nooit eerder zulke intense heimwee ervaren naar huis, naar mijn thuis. Soms word ik zelfs overspoelt met een vlaag van misselijkheid en buikpijn, zo heftig is het af en toe.


“Huh, maar Turken zijn Islamitisch toch”? hoor ik je denken. En dat klopt! Kerst wordt dan ook niet op 24, 25 en 26 december, met een religieuze betekenis gevierd, zoals bij ons, maar op 31 december. 

Want als ik nu denk aan Istanbul, dan denk ik aan flakkerende lichtjes en rode kerstdecoratie. De geur van geroosterde kastanjes komt je tegemoet,  terwijl de koude en scherpe winter in je gezicht voelbaar is. Het is superkoud, maar de sfeer is behagelijk en warm. Gezellige terrassen met veelal verwarming of openhaard, kaarsjes en plaidjes om je warm te houden, nodigen uit tot een kopje thee of een mok warme chocolademelk en een stukje heerlijke, versgebakken taart. Op veel plaatsen klinkt kerstmuziek en de etalages stralen warmte, glitters en glamour uit. Modebewuste vrouwen zijn op zoek naar glitterende galajurken, kapsalons en beautycentra draaien overuren en kerstbomen, kerstballen, kerstmannen, rendieren, slingers en lichtjes versieren de winkels en straten. De aanbiedingen en kortingen slingeren om je oren. Aankopen worden rond deze tijd van het jaar, in warenhuizen, luxe zaken en hippe boetiekjes, prachtig verpakt in mooie cadeaudozen of glanzend cadeaupapier met glitters en strikken.

In december, als de Turken zichzelf klaarmaken voor de feestdagen, dan is de stad echt uitbundig versierd met kerstdecoratie en zowel de toeristensector als de detailhandel speelt hier gretig op in. Maar dat maakt niemand iets uit, want december is de maand om te feesten. “Huh, maar Turken zijn Islamitisch toch”? hoor ik je denken. En dat klopt! Kerst wordt dan ook niet op 24, 25 en 26 december, met een religieuze betekenis gevierd, zoals bij ons, maar op 31 december. Deze avond smelten er een aantal verschillende feestjes in èèn en vieren de Turken uitbundig oud&nieuw, inclusief een kerstboom, de kerstman, pakjesavond, een kalkoen op tafel en vuurwerk middernacht. Religie, cultuur en afkomst doen er niet toe. Terorristen, oorlog en aanslagen worden voor even vergeten. En de verbondenheid op straat is, in het bijzonder s`nachts, groot. Bijzondere ontmoetingen vinden plaats en nog bijzondere verhalen worden gedeeld. Liefde en vreugde is alles waar het deze tijd van het jaar om draait.

Istanbul is dan ook wat mij betreft echt dé stad om deze tijd van het jaar te zijn. Hoewel misschien niet specifiek de kerstdagen zelf gevierd worden, worden er tal van leuke activiteiten en feestjes georganiseerd. Ook zijn er prachtige missen in de kerken en in een aantal wijken, winkelstraten en shoppingcentra waan je jezelf echt even letterlijk en figuurlijk in kerstmis zelf, zo ontzettend mooi is alles gedecoreerd. De meeste, internationale en nationale, merken en winkels zijn helemaal ingespeeld op de feestdagen en dus niet alleen prachtig versierd, maar bieden ook leuke acties, fijne kortingen en prachtige cadeauverpakkingen. Het is echt een feestje om te winkelen in Istanbul en de stad biedt voor iedereen en voor elk budget iets wils, zeker in december. Kijk maar in het filmpje onderaan dit blog om te ervaren wat ik bedoel. 

Op 31 december barst het feest echt los en zijn er in verschillende wijken nieuwjaarsfeesten georganiseerd. Of je nu naar een luxe club, hippe bar of gezellig straatfeest wilt, de stad biedt voor iedereen wel iets leuks te doen. Dat is niet heel anders dan in Amerika of Europa, maar voor mijn gevoel ontbreekt er hier toch iets. Ik geloof dat ik daarmee het gevoel van betekenis en saamhorigheid bedoel. Want ondanks dat de religieuze betekenis in een stad als Istanbul ver te zoeken is tijdens de feestdagen, heerst er toch een heel warm en verbonden gevoel; het gevoel van thuis. Oeps, ik geloof dat ik last heb van een ‘reverse culture shock‘. Ik snap er niets van! “If you can live in istanbul, you can live anywhere in the world” zeggen ze toch?

Nou, ik merk het niet hoor! Ik mis de chaos, de onrust, de verbondenheid, de warmte, de thee en de gehele manier van leven! Lange tijd besefte ik dit niet en heb ik me afgevraagd wat er ‘mis’ met mij is. Maar ik geloof dat ik alleen maar last van een beetje (veel) heimwee heb. Ik ben nog niet helemaal geremigreerd in Nederland, mijn geboorteland. Misschien heb ik het onderschat. Ik dacht immers dat ik nog gewoon deel uitmaakte van de cultuur waarin ik grotendeels ben opgegroeid. Maar dat doe ik niet: ik sta met een voet in het buitenland en met een voet in mijn geboorteland. Krampachtig probeer ik te voldoen aan alle geschreven en ongeschreven voorschriften en regels die de Nederlandse cultuur met zich meebrengt. Maar sommige daarvan gaan, na jaren reizen en wonen in het buitenland, regelrecht tegen mijn persoonlijke normen en waarden in! En dat brengt af en toe behoorlijke moeilijke situaties en tegenstrijdige gevoelens met zich mee.


Op advies van mijn Hongaarse collega zal ik voortaan dan ook mijn bezoek dwingen de koekjestrommel leeg te eten. 

Nieuwe vaardigheden en kwaliteiten vind ik soms lastig toepassen en ook mijn sociale vaardigheden lijken soms ver te zoeken. Het maakt dat ik mezelf regelmatig ongemakkelijk voel en ervaar soms serieus een wirwar aan emoties. Ik ben gewend geraakt aan de warme, vriendelijke en toegankelijke mentaliteit van Turkije. Maar ook de tijd in Italië heeft een groot deel van mijn identiteit gevormd. De omgangsvormen, de manier van doen en ook van denken.. ik heb het mezelf allemaal zo eigen gemaakt. Maar het maakt ook dat ik me hier, waar ook mijn thuis is, soms oprecht eenzaam, gedesorienteerd en verdrietig voel. Begrijp me niet verkeerd hoor. Ik besef me heel goed dat het een voorrecht is om zo te mogen leven en ik ben heel dankbaar voor alles wat ik heb gezien, gevoeld en meegemaakt. De realiteit en haar emoties zijn prachtig. En ik ben blij dat dit deel uitmaakt van mijn leven. Maar hoe ik het vorm moet geven weet ik nog niet precies en ook dat is een uitdagend onderdeel van mijn leven.

Ik ben in ieder geval blij dat dit eruit is en ik het eindelijk erken. Want eigenlijk wist ik het ergens al een tijdje, maar om de een of andere reden wilde ik het maar niet echt inzien. Alleen toen een Turkse vriend deze week voor het eerst bij ons op bezoek kwam, een biertje uit de koelkast pakte en met beide benen op de bank plofte terwijl ik mezelf nog steeds afvroeg of ik koffie en èèn koekje moest serveren, of thee en de koektrommel op tafel zou zetten, kon ik niet anders dan erkennen dat ik echt een probleem heb. Oftewel, last van die verdome ‘reverse culture shock’. Op advies van mijn Hongaarse collega zal ik voortaan dan ook mijn Nederlandse bezoek gewoon dwingen om de koekjestrommel leeg te eten. Dat draagt volgens haar bij aan het gevoel van ‘I don’t give a f*ck’, waardoor het leven een stuk plezieriger schijnt te worden. En dat is alvast een eerste stap in de goede richting denk ik zo!

Hoe dan ook, die omgekeerde cultuurshock levert ook leuke dingen op. Dit is bijvoorbeeld eindelijk weer eens een persoonlijk artikel op mijn blog, een onderdeel van bohalista dat ik lange tijd uit de weg ben gegaan. Maar dankzij een van de meest leuke en lieve meisjes die ik afgelopen jaar heb leren kennen en haar, ahum, geweldige advies om eens het een en ander van me af te schrijven, heb ik dat toch maar gedaan en voel ik me nu toch wel ontzettend opgelucht! Het is eruit. En mijn plekje in de maatschappij vind ik ook hier wel weer (terug). Het heeft alleen allemaal een beetje tijd nodig, en geduld is een schone zaak.

Een hoop bekende, wijze lessen deze maand, maar het clichè dat uiteindelijk altijd alles wel weer goed komt, is gewoon ontzettend waar. Houdt die gedachte maar vast tot volgende maand, want december is en blijft er om te feesten. Waar ter wereld je ook bent. En volgend jaar boek ik gewoon een reisje naar huis. Want Istanbul is misschien niet de ideale stad om in te wonen, het is en blijft wel een beetje mijn thuis. En wat mij betreft is het ook de perfecte bestemming om de feestdagen te vieren (samen met familie en vrienden, in mijn geval dan), of toch in ieder geval wel om kerstinkopen te doen en een paar geweldige feestjes af te gaan. Met een fantastisch, spectaculair uitzicht op de Bosporus of zo. 

Tip: begin na de feestdagen in Istanbul, het nieuwe jaar meteen uitgerust en ontspan heerlijk in een van de vele badhuizen die Istanbul telt. Al is dat wat mij betreft echt een fijn ritueel van de feestdagen om ook in Nederland aan vast te houden en relaxed het nieuwe jaar te beginnen! 

Fijne feestdagen!

Facebook Comments

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.